Nadleśnictwa RDLP w Radomiu w ramach ogólnopolskich przedsięwzięć Lasów Państwowych współfinansowanych ze środków unijnych realizują projekty mające na celu adaptację lasów i leśnictwa do zmian klimatu. To projekty dotyczące małej retencji oraz przeciwdziałania erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja (MRN3), ochrony siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo (GMOK), ochrony gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo (kontynuacja OPL) oraz zapobiegania, przeciwdziałania oraz ograniczania skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2). Realizowane są także inne projekty ze środków własnych Lasów Państwowych, w tym Funduszu Leśnego.

1. Projekty współfinansowane ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko(FEnIKS) na lata 2021-2027

Projekty Lasów Państwowych – dla retencjonowania wody

„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja” (MRN3).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 151 nadleśnictw z 17 RDLP.

Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.

Okres realizacji: 2024-2028.

Główny cel projektu: wzmocnienie odporności nizinnych ekosystemów leśnych na zagrożenia związane ze zmianami klimatu poprzez realizację kompleksowych działań retencyjnych i przeciwerozyjnych ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków naturalnych zjawisk/procesów klimatycznych takich jak susze i pożary, powodzie i podtopienia, intensywne lub długotrwałe opady atmosferyczne, ekstremalne przepływy wód w korytach, spływy powierzchniowe, niszczące działanie wód wezbraniowych.

Całkowity koszt realizacji projektu: 511,56 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 5 nadleśnictw i będą dotyczyły 7 obiektów (z możliwością uzupełnienia zakresu o inne nadleśnictwa i obiekty):

• Nadleśnictwo Daleszyce: Budowa zbiornika retencyjnego na cieku naturalnym w leśnictwie Sieraków.
• Nadleśnictwo Dobieszyn: Budowa zbiornika wodnego Podlesie. Budowa stawu Chruściechów.
• Nadleśnictwo Radom: Odbudowa zbiornika wodnego w leśnictwie Zadobrze.
• Nadleśnictwo Stąporków: Budowa systemu piętrzeń w ciągu Niedźwiedzicy w rejonie miejscowości Małachów. Przebudowa zbiornika retencyjnego Pardołów.
• Nadleśnictwo Zagnańsk: Przebudowa dwóch zbiorników retencyjnych na rzece Bobrzaneczka.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/adaptacja-na-terenach-nizinnych-kontynuacja

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony mokradeł

„Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo” (GMOK).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP.

Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.

Okres realizacji: 2024-2029.

Główny cel projektu: przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi.

Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:

• bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
• użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
• siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).

Całkowity koszt realizacji projektu: 117,65 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 4 nadleśnictwa: Daleszyce, Kozienice, Włoszczowa, Zwoleń.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-dla-mokradel

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przyrody

„Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo" (kontynuacja OPL).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 120 nadleśnictw z 17 RDLP, 10 parków narodowych, a także Leśny Bank Genów Kostrzyca.

Okres realizacji: 2024-2029.

Główny cel projektu: poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.

Całkowity koszt realizacji projektu: ok. 58,8 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 8 nadleśnictw:

• Nadleśnictwo Barycz: wykaszanie i odkrzaczanie podmokłych łąk i torfowisk.
• Nadleśnictwo Chmielnik: koszenie na siedlisku łąk świeżych i modraszka telejusa; utrzymanie stanu zbiornika dla występowania traszki grzebieniastej.
• Nadleśnictwo Daleszyce: przywrócenie łąki ostrożeniowej dla owadów w rezerwacie „Radomice” – wykaszanie trzciny, usuwanie samosiewów olszy, wierzby, osiki oraz sosen.
• Nadleśnictwo Jędrzejów: usuwanie podszytów i podrostów na obszarach Natura 2000 Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie i Ostoja Gaj w ciepłolubnych dąbrowach i grądach.
• Nadleśnictwo Kielce: usuwanie podszytów i podrostów na siedlisku ciepłolubnej dąbrowy; ekstensywne użytkowanie kośne (w tym usuwanie odrostów drzew i krzewów) na siedlisku torfowisk przejściowych.
• Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski: usuwanie obcych gatunków z rezerwatu Modrzewie oraz usuwanie podszytu i podrostu (głównie grabowego) utrudniającego rozwój młodego pokolenia modrzewia polskiego.
• Nadleśnictwo Pińczów: usuwanie nalotu, koszenie na siedlisku muraw kserotermicznych i obuwika pospolitego.
• Nadleśnictwo Stąporków: wycinka i wykaszanie krzewów oraz odrostów drzew z na siedliskach torfowisk przejściowych i zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych; koszenie na siedliskach przeplatki aurinii.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-gatunkow-i-siedlisk-kontynuacja

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przeciwpożarowej

„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów” (PPOŻ2).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 153 nadleśnictw z 17 RDLP.

Okres realizacji: 2024-2028.

Główny cel projektu: poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów w zarządzie LP.

Planowane działania to:

• budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
• budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
• budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
• zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD (punktów alarmowo-dyspozycyjnych),
• zakup samochodów patrolowo-gaśniczych,
• budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.

Całkowity koszt realizacji projektu: 160,31 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 7 nadleśnictw: Barycz, Dobieszyn, Grójec, Skarżysko, Włoszczowa, Marcule, Daleszyce (zakup 7 samochodów patrolowo-gaśniczych).

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-przeciwpozarowa-kontynuacja
 

2. Projekty ze środków własnych Lasów Państwowych objęte programem „Lasy dla Klimatu” (https://projekty-rozwojowe.lasy.gov.pl/program-lasy-dla-klimatu; https://lasydlaklimatu.lasy.gov.pl)

• „Podnoszenie efektywności energetycznej budynków w PGL LP” (PEEB)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/podnoszenie-efektywnosci-energetycznej-budynkow-w-pgl-lp

• „Las Energii” (LE)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/las-energii

• „Lasy Węglowe” (LW)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-weglowe
 

3. Projekt ze środków własnych Lasów Państwowych „Modernizacja łączności radiowej w Lasach Państwowych (usługa telekomunikacyjna w zakresie radiowej łączności dyspozytorskiej dla LP)” (Projekt łącznościowy)
    
4. Inne projekty realizowane z własnych Lasów Państwowych (Funduszu Leśnego)

Pomnik przyrody dąb Bartek

Nadleśnictwo Zagnańsk od 2017 roku realizuje działania związane z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek. Projekt wpisuje się w „Program działań związanych z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek na gruntach w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 116 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 21 grudnia 2022 r.

http://www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl/ochrona

Ogród botaniczny – arboretum w Marculach

Nadleśnictwo Marcule od 2026 roku realizuje działania wpisujące się „Program rozwoju ogrodów botanicznych prowadzonych przez jednostki organizacyjne PGL Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 5 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 28 stycznia 2026 r.

Aby otworzyć Portal Funduszy Europejskich kliknij ten link

W ostatnich latach Polska plasuje się w czołówce pod względem liczby pożarów – zaraz za Portugalią i Hiszpanią, natomiast pod względem powierzchni nimi objętej – znajdujemy się w pierwszej dziesiątce. Częstotliwość pożarów jest m.in. konsekwencją zmian klimatycznych (długotrwałe susze, mała liczba opadów) czy składu gatunkowego naszych drzewostanów – w polskich lasach przeważają gatunki iglaste, ze znacznym udziałem sosny (łatwopalne olejki eteryczne). Niestety większość pożarów nadal wybucha z winy ludzi, spowodowana umyślnymi podpaleniami, wypalaniem traw czy nieostrożnym obchodzeniem się z ogniem.

Zagrożenie pożarami lasów w Polsce jest jednym z najwyższych w Europie. Tylko w 2015 roku na terenach zarządzanych przez LP wybuchło 3732 pożarów, które objęły powierzchnię blisko 880 ha. Ponieważ zapobieganie im wymaga bardzo wysokich nakładów – Lasy Państwowe w walce z tym niebezpiecznym żywiołem sięgają również po fundusze unijne.

Koordynowanie przedsięwzięcia pod nazwą "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów" PGL LP powierzyło CKPŚ. Projekt ten był realizowany w ramach II osi priorytetowej Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowiska (działanie 2.1 Adaptacja do zmian klimatu wraz z zabezpieczeniem i zwiększeniem odporności na klęski żywiołowe, w szczególności katastrofy naturalne oraz monitoring środowiska).

Okres realizacji: 2016-2023 r.

Cel projektu: zmniejszenie negatywnych skutków wywoływanych przez pożary w lasach oraz sprawne lokalizowanie źródła zagrożenia i minimalizowanie strat, a w dalszej perspektywie – zmniejszenie średniej powierzchni pożarów i rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych, szczególnie w nadleśnictwach zakwalifikowanych do I kategorii zagrożenia pożarowego.

Cele uzupełniające:
•    rozszerzenie obserwacji obszarów leśnych,
•    szybsze i bardziej precyzyjne określenie miejsca powstania pożaru,
•    dokładniejsze prognozowanie zagrożenia pożarowego na podstawie danych meteorologicznych,
•    skrócenie czasu dotarcia jednostek LP na miejsce pożaru.

Dofinansowanie zostało przeznaczone na:

• rozwój i modernizację systemów wczesnego ostrzegania i prognozowania zagrożeń, w tym:
  • budowę i modernizację dostrzegalni pożarowych (138 szt.)
  • zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego lokalizację i wykrywanie pożarów (183 szt.)
  • doposażenie punktów alarmowo-dyspozycyjnych (PAD) (42 szt.)
  • budowę stacji meteorologicznych (12 szt.)
• wsparcie techniczne systemu ratowniczo-gaśniczego na wypadek wystąpienia pożarów lasów, w tym:
  • zakup samochodów patrolowo-gaśniczych (67 szt.)

Zasięg realizacji projektu pn. "Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów"

Mapa 1. Nadleśnictwa realizujące projekt

Kliknij, aby powiększyć:

Realizacja projektu przyczyniła się między innymi do:

• zwiększenia odporności lasów na klęski żywiołowe takie jak pożary, którymi zagrożenie wzrasta wraz z ocieplaniem się klimatu,
• podniesienia efektywności systemu wczesnego ostrzegania o pożarach w Lasach Państwowych,
• zwiększenia powierzchni leśnych objętych monitoringiem oraz skrócenia czasu wykrycia zagrożenia i reagowania
• ograniczenia zasięgu pożarów i negatywnych skutków z nimi związanych (np. zubożenie gleby, zniszczenie ekosystemu i zamieszkujących go organizmów, straty materialne),
• poprawy ochrony przeciwpożarowej na obszarach sąsiadujących z terenami administrowanymi przez LP, np. parków narodowych czy terenach zamieszkanych (wpływ na bezpieczeństwo mieszkańców i turystów),
• ograniczenia emisji CO₂ w wyniku zmniejszenia liczby oraz zasięgu pożarów.

Wartość projektu

Całkowity koszt realizacji projektu: 88 029 674,40 zł

Kwota wydatków kwalifikowalnych: 59 472 181,08 zł

Kwota dofinansowania z funduszy europejskich: 50 551 353,92 zł

Nadleśnictwo Przysucha wzięła udział w projekcie współfinansowanym przez Unię Europejską: „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów".

W ramach tego projektu zrealizowano zakup jednego samochodu patrolowo-gaśniczego.

Nadleśnictwo Przysucha  wystąpiło w 2013 roku o przyznanie pomocy w ramach działania nr 226 "Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 na Przebudowę drogi leśnej nr 42 o długości ok. 6 km                         w Leśnictwach Zapniów i Kurzacze. Wartość zadania wynosi około 4,6 mln zł.

Projekt jest realizowany w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata                    2007-2013 - Oś 2 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich.

Celem działania jest odnowienie i pielęgnacja drzewostanów zniszczonych przez czynniki biotyczne i abiotyczne oraz wprowadzanie mechanizmów zapobiegających katastrofom naturalnym, ze szczególnym uwzględnieniem zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Szczegółowe informacje związane z projektem można znaleźć na stronie internetowej Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, które z ramienia Lasów Państwowych koordynuje projekt.